आज छठपर्वको पहिलो दिन : नहाँय-खाँय विधि गरिँदै

मधेशपाटी अनलाइन     २०७९ कार्तिक ११, शुक्रबार ०९:४६ बजे मा प्रकासित



मधेसपाटी डेस्क, जनकपुरधाम। आस्थाको महापर्व छठअन्तर्गत आज पहिलो दिन नहाय–खाय विधि गरिँदैछ। चार दिनसम्म मनाइने छठपर्वअन्तर्गत पहिलो दिनमा नहाय–खाय विधि गरिन्छ। आजको दिनलाई अरबा–अरबाइन पनि भनिन्छ।

व्रतालुले  भोजनमा माछा, मासु, लसुन, प्याज, कोदो, मसुरो जस्ता वस्तु परित्याग गरी आजकै दिनदेखि व्रत बस्ने परम्परा रहेको छ। छठपर्व अत्यन्त श्रद्धा र भक्तिपूर्वक मनाइन्छ। यसका लागि कात्तिक शुक्लपक्ष लाग्नेबित्तिकै व्रतालुले सात्विक भोजनका साथै अपवित्र मानिने दाल, तरकारी र सागपात आदि खाने गरिँदैन।

यस पर्वमा नैवेद्यका लागि आवश्यक गहुँ र गम्हरी (धानको एक प्रकार, कालो रङको गर्भमै पाक्ने पवित्र अन्न) को व्यवस्था केही दिन पहिलेदेखि नै गरिएको हुन्छ। गम्हरीलाई साठी पनि भनिन्छ। छठपर्वमा साठी प्रकारको वस्तु चाहिने भनिन्छ, तिनमा गम्हरीलाई कुटेर त्यसको केही कमी रहन गएमा गम्हरीको प्रयोगले त्यसको पूर्ति भइहाल्ने लोकविश्वास रहेको छ। चामललाई पर्वका अवसरमा बनाइने नैवेद्यका लागि उपयोग गरिन्छ।

आरोग्य लाभ मुख्य उद्देश्य भएको छठपर्व उत्सवको रूपमा मात्र नभई कठिन व्रत र उपवास गरिने तपस्याको रूपमा देखिन्छ। चोखोपना, संयम र पूर्ण ब्रह्मचर्यसाथ छठी माताको भक्तिपूर्ण आराधना गर्दा मात्र छठ पूजाको फल प्राप्ति हुने जनविश्वास रहेको पाइन्छ। छठपर्वको पूजन एवं तयारीका क्रममा छठ सामग्रीलाई जुठो गर्न नहुने र कुनै प्रकारको व्यवधान जानी वा नजानी गरिएमा अनिष्ट हुने निश्चित मानिएको छ।

छठपर्व विशुद्ध रूपमा प्रकृति र पुरूषको पूजा हो। सन्तान प्राप्तिका लागि दैवी कृपाको अपेक्षा यस व्रतले गरेको छ। झट्ट हेर्दा यो सूर्यको पूजाझैँ  देखिए पनि पुराणअनुसार यो मूल प्रकृतिको छैँठौं अंशबाट उत्पन्न भएकी भगवती देवीको पूजा रहेको छ। देवी भागवतमा षष्ठी देवीले पुत्रहीनलाई पुत्र प्रदान, पत्नीहीनलाई पत्नी प्रदान, धनहीनलाई धन र कर्मवानलाई उत्तम फल प्रदान गर्ने उल्लेख गरिएको छ। यसै कारण यो पर्व साझा समानताको पर्वका रूपमा लोककरण भएको पाइन्छ।

प्रतिक्रिया





Top